บทที่1บริการบนอิเทอร์เน็ต

บทที่ 1
บริการบนอินเทอร์เน็ต

 รูปภาพที่เกี่ยวข้อง


วัตถุประสงค์
1.สามารถบอกบริการค้นคืนสารสนเทศชนิดต่างๆได้
2.สามารถใช้บริการต่างๆบนอินเทอร์เน็ตได้

     1.1บริการค้นคืนสารสนเทศ
     เป็นบริการลักษณะหนึ่งในอินเทอร์เน็ตที่ให้บริการในการนำสารสนเทศที่จัดเก็บไว้ออกมาใช้งาน ได้แก่ บริการถ่ายโอนแฟ้ม และบริการ Gopher
     1.1.1 บริการถ่ายโอนแฟ้ม
     การถ่ายโอนแฟ้ม (File Transfer Protocol) หรือที่เรียกย่อๆ ว่า FTP เป็นบริการที่ช่วยให้ผู้ใช้สามารถติดต่อและถ่ายโอน หรือคัดลอกแฟ้มข้อมูลระหว่างเครื่องคอมพิวเตอร์จากเครื่องหนึ่งไปอีกเครื่องหนึ่งที่เชื่อมต่ออยู่ในอินเทอร์เน็ต อาจเป็นการถ่ายโอนแฟ้มจากเครื่องคอมพิวเตอร์ท้องถิ่นไปยังเครื่องคอมพิวเตอร์ที่ให้บริการถ่ายโอนแฟ้มข้อมูลที่อยู่ระยะไกล เรียกการถ่ายโอนลักษณะนี้ว่า การถ่ายโอนขึ้น(upload) หรือเป็นการถ่ายโอนแฟ้มจากคอมพิวเตอร์ของเครื่องให้บริการมายังคอมพิวเตอร์ท้องถิ่น เรียกว่า การถ่ายโอนลง (download)
     การใช้บริการอินเทอร์เน็ตในระยะแรก นิยมใช้คำสั่ง FTP เพื่อช่วยให้ผู้ใช้แลกเปลี่ยนแฟ้ม ระหว่างระบบคอมพิวเตอร์ 2 ระบบ โดยที่ระบบคอมพิวเตอร์เหล่านี้ไม่จำเป็นต้องเป็นระบบเดียวกันโดยใช้ระบบปฏิบัติการอย่างเดียวกันการใช้คำสั่ง FTP มีพื้นฐานการใช้งาน 2 วิธี วิธีแรกเมื่อติดต่อไปยังเครื่องคอมพิวเตอร์ที่อยู่ห่างไกลโดยใช้บัญชีผู้ใช้ (Account)  และรหัสผ่าน (password) ที่มีของเครื่องนั้น จะทำให้ผู้ใช้เข้าไปยังสารบนแฟ้มข้อมูลที่มีอยู่ในเครื่องคอมพิวเตอร์ที่ ติดต่อไปนั้น (Home Directory) ผู้ใช้สามารถถ่ายโอนแฟ้มไปมา ระหว่างคอมพิวเตอร์ที่ติดต่อเชื่อมโยงถึงกันนี้ วิธีที่ 2 ของการใช้คำสั่ง FTP เป็นที่รู้จักกันในชื่อว่า Anonymous FTP และใช้ที่อยู่ทางไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ ที่อยู่ห่างไกลแต่ใช้การป้อนเข้าด้วยคำว่า anonymous และใช้ที่อยู่ทางไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ เป็นรหัสผ่าน การใช้ Anonymous FTP จะมีข้อจำกัดในการเข้าถึงแฟ้มข้อมูล ซึ่งจะมีบริการให้ในระดับหนึ่งเท่านั้น




ภาพที่ 1 แสดงการสื่อความหมายของการถ่ายโอนแฟ้มผ่านอินเทอร์เน็ต

       การใช้บริการถ่ายโอนแฟ้มนี้ เรียก ใช้ผ่านเว็บได้โดยใส่ที่อยู่ของเครื่องแม่ข่ายที่ให้บริการ FTP เช่น ftp://ftp.ku.ac.th จะได้ผลผ่านเว็บเป็นรายการตู้เก็บแฟ้ม(folder) ที่เลือกคลิกหาแฟ้มที่ต้องการได้ ถ่ายโอนจะปรากฏหน้าต่างสอบถามความต้องการที่จะบันทึกเก็บไว้ที่ใด
      ในปัจจุบันนิยมใช้การถ่ายโอนแฟ้ม ผ่านโปรแกรมสำเร็จรูปที่พัฒนาให้ใช้งานง่ายโดย โปรแกรมจะแสดงรายการแฟ้มที่มีอยู่ในเครื่องของผู้ใช้และรายการแฟ้มของเครื่องแม่ข่ายที่ติดต่อไปได้นั้น โปรแกรมที่นิยมได้แก่ Cute_FTP และ WS_FTP เป็นต้น



ภาพที่ 2 แสดงหน้าจอการถ่ายโอนแฟ้มของโปรแกรม WS_FTP


       1.1.2  บริการ Gopher
      Gopher หรือ โกเฟอร์  เป็นโปรแกรมที่จัดระบบ ของการเข้าถึงแหล่งข้อมูล ในอินเตอร์เน็ตหรือ ค้นคืนสารสนเทศ โดยใช้วิธีการเรียกค้นผ่านระบบ เมนูที่จัดเป็นลำดับชั้น ประกอบด้วยเมนูหลัก และเมนูย่อย ที่แตกออกเป็นลำดับชั้นของเมนูไปเรื่อยๆ เพื่อไปยังข้อมูลที่ต้องการ โดยเจาะลึกลงไปตามรายการเมนูที่มีให้เลือกนั้น  ข้อมูลส่วนใหญ่เป็นข้อมูลเชิงวิชาการ ในปัจจุบัน สามารถเรียกใช้บริการ gopher ผ่านทางบริการเว็บได้โดยระบุแหล่งที่อยู่เช่น  gopher://gopher. umn. edu.  gopher เพื่อเชื่อมโยงไปยังแหล่งให้บริการ gopher อย่างไรก็ดีส่วนใหญ่แล้วจะนิยมใช้โปรแกรมค้นหา (search engine)  แทนการใช้บริการ gopher เนื่องจากใช้งานสะดวกกว่ามาก



ภาพที่ 3 แสดงความหมายของการค้นข้อมูลในบริการโกเฟอร์


       1.2 บริการค้นหาสารสนเทศ
        เป็นบริการลักษณะหนึ่งในอินเทอร์เน็ต ที่ให้บริการโดยใช้วิธีค้นหาสารสนเทศจากคอมพิวเตอร์ในระบบเครือข่ายด้วย เครื่องมือที่จัดสร้างขึ้นเพื่อการค้นหาข้อมูลและสารสนเทศได้แก่ WAIS  Archie และ veronica  ซึ่งผู้ชายส่วนใหญ่จะนิยมใช้บริการเหล่านี้น้อยลง และหันไปนิยมค้นหาสารสนเทศผ่านโปรแกรมค้นหาซึ่งมีมากมายได้แก่ Yahoo Google Webcrawler Alta vista  และ Excite  เป็นต้น
         1.2.1 บริการWAIS
         คำว่ามี WAIS อ่านว่าเวมาจากคำว่า Wide area information Server เป็นระบบการค้นหาสารสนเทศจาก เครื่อง Server ทั่วโลก WAIS ค้นหาชุด ของฐานข้อมูลที่ได้จัดทำเป็นดัชนีคำสำคัญ (key word)  และแสดงผลแหล่งที่อยู่ของเอกสารที่อยู่ในความสนใจของผู้คนมาให้บริการ WAIS แตกต่างจากบริการ gopher ซึ่งเป็นบริการที่ค้นหา แฟ้มด้วย ชื่อเรื่อง (title) แต่บริการWAIS  ค้นหาจากข้อความในแฟ้มทั้งแฟ้มแล้วแสดงรายการของเอกสารที่มีคำสำคัญ ที่ใช้ค้นนั้นวิธีการนี้เป็นวิธีการที่โปรแกรมค้นหาบนเว็บนำมาใช้
         WAIS  จัดทำดัชนีของข้อมูลที่เป็นข้อความเต็มข้อความ มีการพัฒนาเพื่อการค้า มากกว่าให้บริการโดยทั่วไป ผู้ใช้จะต้องฝึกอบรมวิธีใช้พอสมควรก่อนใช้ WAIS  ได้อย่างเต็มรูปแบบ
         1.2.2 บริการ Archie
         เป็นบริการค้นหาสารสนเทศ โดยการค้นจากดัชนีแฟ้มที่มีในเครื่อง ให้บริการ FTP  สาธารณะโดยการ  telnet เช่น  telnet Archie. intermix. net  ในการใช้บริการนี้จะต้องติดต่อไปยังเซิร์ฟเวอร์ให้บริการ Archie  และทำการค้นแฟ้มจากฐานข้อมูลนั้นตามคำสำคัญที่ใช้ค้น
         1.2.3 บริการ  veronica
        velonica มาจากคำเต็มว่า Very Easy Rodent Oriented Internet-wide Index to Computerized Archives ให้บริการค้นหาจากรายการเมนูบนเครื่อง ให้บริการ  gopher โดยใช้คำสำคัญค้นหาข้อมูลจากเครื่องให้บริการ gopher นั้น  ผลจากการค้นจะได้รายการเมนูต่างๆของ  gopher ที่ใช้สำหรับเข้าไปยัง   gopher ที่มีแหล่งข้อมูลนั้นต่อไป
        ในเชิงเปรียบเทียบแล้วบริการ  velonica   เป็นบริการที่เทียบเคียงกับ  gopher ในขณะที่บริการ Archie  เป็นบริการเทียบเคียงกับ FTP
       1.3  บริการติดต่อสื่อสาร
       เป็นบริการอีกลักษณะหนึ่งในอินเทอร์เน็ต ที่ให้บริการในการส่งข้อมูลระหว่างบุคคล ให้แก่กันและกัน บริการลักษณะนี้ได้แก่ บริการ telnet  บริการ  e-Mail  และบริการ UseNet
      1.3.1  บริการ telnet
      บริการ telnet  หรือ เทลเน็ต เป็นบริการติดต่อใช้เครื่องให้บริการ ที่อยู่ระยะไกลหรือเครื่องแม่ข่าย บริการเทลเน็ตเป็นบริการที่ได้รับการยอมรับว่า เป็นบริการพื้นฐานในการใช้งานอินเทอร์เน็ต คำสั่ง telnet ช่วยให้ผู้ใช้ติดต่อไปใช้ระบบคอมพิวเตอร์ที่มีอยู่ระยะไกลได้ โดยผู้ใช้จะต้องมีบัญชีผู้ใช้ของระบบ คอมพิวเตอร์นั้น แต่ในความเป็นจริงผู้ใช้อาจไม่จำเป็นต้องมีบัญชีผู้ใช้ของระบบนั้น หากเป็นเครื่องให้บริการสาธารณะ ซึ่งมักกำหนดให้ผู้ใช้บริการป้อนบัญชีผู้ใช้ว่า guest หรือ anonymous  และใส่คำว่า anonymous  เป็นรหัสผ่าน ดังนั้นโดยหลักการเมื่อติดต่อกับเครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่าย ด้วยบริการแม่ข่ายขึ้นกับประเภทของการเป็นสมาชิกของเครือข่ายนั้นๆ ซึ่งจะสามารถใช้บริการตามที่ได้รับอนุญาตเช่นใช้โปรแกรม PINE  หรือใช้คำสั่งถ่ายโอนแฟ้มมาใช้งาน


ภาพที่ 4 แสดงการสื่อความหมายการใช้บริการ telnet ผ่านอินเตอร์เน็ต


        การใช้คำสั่ง telnet ในระบบปฏิบัติการ Windows ให้คลิกที่ปุ่ม start ของ Windows เลือกรายการ Run พิมพ์คำสั่ง telnet ตามด้วยชื่อเครื่องแม่ข่ายที่จะติดต่อไป เช่นต้องการติดต่อ ไปยังเครื่องแม่ข่ายที่มีชื่อโดเมน (domain name) ว่า nontri.ku.ac.th  ก็ใช้คำสั่ง telntelnet nontri.ku.ac.th
        บริการนี้สามารถเรียกผ่านบริการเว็บได้เช่นกัน โดยใส่ที่อยู่ของเครื่องแม่ข่ายที่จะติดต่อไปยังช่อง สำหรับใส่ที่อยู่ของเว็บไซต์ในโปรแกรมเว็บบราวเซอร์ เช่น telnet://nontri.ku.ac.th


          1.3.2  บริการไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์
         ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ (Electronic mail)  หรือที่เรียกย่อๆว่า อีเมล์(e- mail)  เป็นบริการส่งข่าวสารจากบุคคลไปยังบุคคล หรือไปยังกลุ่มบุคคลในลักษณะเดียวกับการรับส่งจดหมายทางไปรษณีย์ เพียงแต่ไม่ต้องมีที่ทำการไปรษณีย์และบุรุษไปรษณีย์ การรับส่งเอกสารทางไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์เป็นไปโดยรวดเร็วและสะดวก ทั้งการเขียน การอ่าน การตอบ การส่งต่อให้บุคคลอื่น การเก็บบันทึก การลบและการแนบแฟ้มข้อมูล ทั้งแฟ้มที่เป็นแฟ้มข้อความ แฟ้มรูปภาพ และแฟ้มมัลติมีเดีย ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ นับเป็นบริการสำคัญที่สุดของบริการในอินเตอร์เน็ต เป็นบริการ ที่มีส่วนทำให้อินเทอร์เน็ตเติบโต อย่างรวดเร็วมากในช่วงแรก ในปัจจุบันมีบริการสำคัญอื่นๆ อีกมากมายหลายอย่างบริการแก่ผู้ใช้อินเทอร์เน็ต

ภาพที่ 5 แสดงการสื่อความหมายของการติดต่อกันทางไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์


          โปรแกรมที่นิยมในระยะ เริ่มต้น เพื่อใช้บริการไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ คือ โปรแกรม PINE  และโปรแกรม eudora เป็นต้น ปัจจุบันเรียกใช้บริการนี้ ผ่านทางโปรแกรม web browser ร่วมกับการใช้บริการเว็บในลักษณะของเว็บเมล (web mail)
        การใช้โปรแกรม PINE  เพื่อใช้ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ จะต้องติดต่อไปยังเครื่อง แม่ข่ายที่ให้บริการไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ เมื่อทำการป้อนบัญชีผู้ใช้และรหัสผ่าน เพื่อเข้าสู่เครื่องแม่ข่ายที่ให้บริการ ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์แล้วจึง เรียกโปรแกรม PINE  มาใช้งาน ซึ่งจะมีเมนูให้เลือกรายการสำหรับการอ่านจดหมายที่มีผู้ส่งมา หรือการพิมพ์จดหมายถึงผู้อื่นที่มีที่อยู่ทางไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ และยังมีรายการอื่นๆหลายรายการประกอบ และมีรายการสำหรับออกจากโปรแกรม PINE
          ส่วนการใช้บริการไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์บนเว็บ ในลักษณะเว็บเมลที่จัดให้บริการแก่สมาชิกที่มีที่อยู่ทางอิเล็กทรอนิกส์ของเครื่องที่จัดบริการให้แก่สมาชิก ทำให้สะดวกต่อการใช้บริการไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์แก่บุคคลทั่วไปมากขึ้น

ภาพที่ 6 แสดงหน้าจอของการใช้เว็บเมล


         1.3.3 บริการข่าวอิเล็กทรอนิกส์
         บริการข่าวอิเล็กทรอนิกส์มีจุดเริ่มต้นมาจากเครือข่ายชื่อ U.S.ENET ที่ใช้การบริการกระจายข่าวไปทั่วโลกโดยกำหนดเป็นกลุ่มข่าว News Groupและจัดทำเป็นกระดานข่าว (bulletin boards)  ที่มีลักษณะเป็นกระดานข่าวสารสำหรับแลกเปลี่ยนและแสดงความคิดเห็นกับบุคคลต่างๆ ทั่วโลกสามารถเลือกอ่านข่าว จากกลุ่มข่าวที่ตนสนใจ และเลือกบอกรับกลุ่มข่าว (subscribe)  ซึ่งมีให้เลือกมากมายนับพันนับหมื่นกลุ่มข่าว แต่ละกลุ่มข่าวจะมีความเฉพาะเจาะจงในเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลข่าวสาร ผู้ใช้อาจเป็นผู้ติดข่าว หรือข้อความในกลุ่มข่าวนั้น เพื่อเปิดประเด็นถามข้อสงสัย หรือแสดงความคิดเห็นที่มีผู้ขอความช่วยเหลือหรือเปิดประเด็นความเห็นไว้ก่อนแล้ว บริการนี้ได้พัฒนาให้เรียกใช้ผ่านบริการเว็บได้ ทำให้มีความสะดวกมากขึ้น โดยเฉพาะการจัดทำกระดานข่าวในรูปของ Webboard


ภาพที่ 7 แสดงความหมายของการเข้าถึงและกระจายข่าวอิเล็กทรอนิกส์ในรูปแบบกระดานข่าว


        1.3.4 บริการสนทนาออนไลน์
        การสนทนาออนไลน์ อาจเป็นการสนทนากับบุคคลหลายคนในเวลาเดียวกัน(Internet Relay Chat) หรือ  IRC  การสนทนาโทรศัพท์ผ่านทางระบบคอมพิวเตอร(์PC Phone)และการประชุมทางไกลผ่านเครือข่ายคอมพิวเตอร(์Video conferencing)
       การสนทนาออนไลน์(chat or talk) เป็นบริการที่ผู้ใช้บริการสามารถสนทนาโต้ตอบกับผู้ใช้อินเทอร์เน็ตคนอื่นๆ ได้ทั่วโลกในลักษณะ 2 ทางเหมือนพูดคุยกันธรรมดา อาจเป็นการสนทนาโดยการพิมพ์ข้อความโต้ตอบกัน หรือใช้เสียงในการโต้ตอบ หรือใช้กล้องวีดิทัศน์ประกอบการสนทนา หรือผสมผสานทั้งข้อความ ภาพวีดิทัศน์ และเสียง ส่วนใหญ่แล้วมีเพียง Web Browser โดยไม่ต้องใช้ซอฟต์แวร์พิเศษเพิ่มเติมแต่อย่างใด
      ทั้งนี้ได้มีการพัฒนาโปรแกรมเพื่อการติดต่อสื่อสารที่ให้บริการสนทนาออนไลน์ที่สะดวก ทั้งการสนทนาสด (instant message)  และการฝากข้อความถึงกันในลักษณะการฝากข้อความไว้กับวิทยุติดตามตัว การสนทนาธรรมได้ทั้งการพิมพ์โต้ตอบ การใช้เสียงพูดโต้ตอบ และการมองเห็นผู้สนทนาผ่านกล้องวีดิทัศน์ในลักษณะการประชุมทางไกล โปรแกรมที่นิยมใช้กัน เช่น ICQ Netmeeting และ MSN Messenger นอกจากนี้ผู้ใช้ยังส่งแฟ้มผ่านโปรแกรมเหล่านี้ได้ เป็นการพัฒนาโปรแกรมขึ้นเพื่อใช้บริการหลายอย่างจากโปรแกรมเดียวที่นอกจากใช้เพื่อการติดต่อสื่อสารแล้ว ยังให้บริการส่งแฟ้มด้วย เป็นต้น
      1.4 บริการสารสนเทศมัลติมีเดีย
      บริการในอินเทอร์เน็ตล่าสุด  คือ เครือข่ายใยแมงมุมโลกหรือเว็บเป็นบริการที่เกิดขึ้นในช่วงปลายของยุคปี ค.ศ. 1980 การพัฒนาเริ่มต้นที่ CERN ซึ่งเป็นศูนย์วิจัยนิวเคลียร์ของยุโรป ทำการศึกษาวิจัยการให้บริการ ที่เข้าถึงเอกสารที่มีการเชื่อมโยงถึงกัน ต่อมามีผู้พัฒนาโปรแกรมอ่านเอกสาร ที่เชื่อมโยงกันนี้เรียกว่า โปรแกรม เว็บบราวเซอร์ (Web Browser)
      มีการพัฒนาเอกสาร ไฮเปอร์เท็กซ์ ซึ่งเป็นเอกสารบนเว็บที่เชื่อมโยงข้อความถึงกัน มาเป็นเอกสารที่เชื่อมโยงข้อมูลที่เป็นมัลติมีเดียกล่าวคือพัฒนาเป็นเอกสารที่ ประสมประสานข้อความภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหวภาพวีดิทัศน์และเสียง เชื่อมโยงถึงกันได้เรียกว่า เอกสารไฮเปอร์มีเดีย  (hypermedia) พร้อมกับการพัฒนาโปรแกรมสำหรับแสดงผลข้อมูลมัลติมีเดียติดตั้งในเครื่องคอมพิวเตอร์ที่เรียกดูข้อมูลนั้น
      อย่างไรก็ดี บริการต่างๆในอินเทอร์เน็ตได้พัฒนาให้ใช้งานได้สะดวกมากยิ่งขึ้นเมื่อมีบริการเว็บทางอินเทอร์เน็ตผู้ใช้สามารถใช้บริการต่างๆ เหล่านี้ผ่านทางบริการเว็บได้โดยตรงเช่นใช้บริการ FTP  และ บริการ gopher เป็นต้นในปัจจุบันเว็บ เป็นบริการที่ เป็นสื่อกลางของการให้บริการในลักษณะต่างๆที่มีอยู่ในอินเตอร์เน็ตบริการดังกล่าว เกี่ยวข้องกับการใช้ข้อมูลข่าวสารที่มีทั้งการค้นคืนสืบค้นแลกเปลี่ยนและติดต่อระหว่างกันดังที่ได้กล่าวในข้างต้น
      


       บรรณานุกรม
      1.บุปผชาติ ทัฬหิกรณ์.
เทคโนโลยีสารสนเทศทางวิทยาศาสตร์ศึกษา/ บุปผชาติ ทัฬหิกรณ์-- กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร,์ 2546.

ความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น